|
THÁNG 9 NĂM 2007 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
tại Nhà Văn Hóa Thanh Niên Thành Phố Hồ Chí Minh
Chương trình do Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại TP.HCM và Nhà Văn Hóa Thanh Niên phối hợp cùng tổ chức.
Toàn bộ chương trình đều vào cửa miễn phí, Ban tổ chức xin trân trọng kính mời.
Sơ lược chương trình: 1. Thời gian Ngày 23 tháng 9 năm 2007 (chủ nhật) từ 8:30 đến 21:30
2. Đia điểm Số 4 Phạm Ngọc Thạch, Q.1, TP.HCM
Chương trình buổi tối
* Từ ngày 17 tháng 9 đến ngày 23 tháng 9 năm 2007 tại Hành lang từ lối ra vào đến Hội trường có triển lãm ảnh về nước Nhật với chủ đề “Đời sống, Văn hóa và Khoa học Kỹ thuật Nhật Bản” |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Xem thông tin về chương trình cuộc thi sáng tác thơ Haiku Việt - Nhật Kết quả sáng tác bằng tiếng Việt
Kết quả sáng tác bằng
tiếng Nhật
Đánh giá của Trưởng ban Giám khảo tiếng Việt - Nhà văn Nhật Chiêu
Một mùa thơ Haiku Nhật Chiêu (Cố vấn cuộc thi sáng tác thơ Haiku)
Chưa đầy một mùa trong năm, gần bốn ngàn bài thơ haiku gởi về cho cuộc thi haiku lần đầu tổ chức tại Việt Nam, tạo nên một mùa thơ haiku như một cơn mưa giữa mùa mưa.
Dưới cái nhìn của thơ ca, thế giới hiện ra như là giai điệu đầy hơi thở sự sống. Ở đây và bây giờ. Khoảnh khắc và vĩnh cửu. Cái nhỏ và cái lớn. Những người làm thơ haiku trong cuộc chơi này dẫn ta vào giai điệu ấy.Vừa nghe mưa rơi, tôi vừa bất ngờ bắt gặp bài thơ đầy âm vang vô thanh này:
Con cá thở Bọt bong bóng vỡ Mưa phùn (Nguyễn Thế Thọ - Đà Nẵng)
Hãy lắng nghe cá thở, nghe niềm vui của cá. Hãy lắng nghe bọt nước, nghe mưa phùn, nghe giai điệu tinh tế ấy của đời!
Cùng tác giả này, ta lại thấy: Đóa hướng dương Nhú trong vườn cỏ Ngày không mặt trời (Nguyễn Thế Thọ - Đà Nẵng)
Giữa khát vọng và thất vọng, là đóa hướng dương ấy, trong một ngày không nắng. Vượt lên niềm vui và nỗi buồn là đóa hướng dương ấy. Đóa hoa ấy sống trong sự vắng mặt của mặt trời mà vẫn không tuyệt vọng. Đó mới thật sự là…hướng dương.
Khi thơ haiku làm cuộc viễn du khắp thế giới thì nguyên tắc về KIGO (quý ngữ, hay từ chỉ mùa) không nhất thiết phải tuân thủ. Tuy nhiên, bài haiku sau đây lại dùng “từ mùa” rất tuyệt:
Cúc áo bung ra Một cõi trắng ngần Hạ đến (Trần Đức Việt – Bình Định)
Có một vẻ đẹp hiện đại, đầy gợi cảm trong bài thơ trên. Ta cảm nhận được cái nóng hổi của mùa hạ và hơi mát tinh khiết của một làn da. Mùa thay áo đổi. Giao cảm giữa người và mùa.
Giữa thời hiện đại, thơ haiku vẫn kéo mọi người về với mùa, với thiên nhiên, với trăng:
Trên đầu ngọn cây Khỏang trống nơi cành khô gãy Một mảnh trăng lấp đầy (Phan Thị Kiều Trang - TPHCM)
Hai nửa vầng trăng Chơi vơi đầu ngọn sóng Trong cuộc kiếm tìm nhau (Trần Thị Bích Liên - TPHCM)
Tuy vậy, đó cũng là thiên nhiên trong âm thức hôm nay:
Những chiếc lá vàng Xoay tròn điệu valse Nhạc gió (Vũ Tam Huề - TPHCM)
Ngay cả cái cô tịch thường thấy trong thơ haiku xưa vẫn được cảm ứng trong một tương chiếu bất ngờ:
Cánh chim hải âu Đáp xuống cột buồm lão ngưHai chấm đen trên biển (Chinh Văn - TPHCM)
Cánh chim và ngư ông giữa biển trời mênh mang vừa gần gũi vừa biệt lập. Có tương duyên mà vẫn cô đơn. Thơ haiku nói bằng hình ảnh, thường tránh suy lý. Nhưng đôi khi cũng có thể dung hợp, như bài thơ sau đây:
Vượt lên từ biển mây Fuji nâng mặt trời đỏ rực Gởi trái chín tặng đời (Nguyễn Bão – Hà Nội)
Đảo hoang Chim én về làm tổ Nhựa ấm dần trong cây (Hà Thiên Sơn - TPHCM)
Thời gian Mắt thuyền không khép Bến sông xưa ngược chèo (Văn Luân – Đà Nẵng)
Hình ảnh “Mắt thuyền không khép” và “bến sông xưa” liên kết với khái niệm “thời gian” tạo nên cái đẹp sinh động và gợi mở nhiều ý nghĩa. Sự khôn cùng và giấc mơ là đề tài cho một bài haiku đơn sơ mà đầy tình người:
Bé gái Nhặt mảnh chai Mơ chiếc hài cô tấm (Trần Đức Việt – Bình Định)
Vậy là cô Tấm đi vào thơ haiku trong thời chúng ta sống, trong ước vọng và thương yêu, trong bình thường và cái đẹp.
Trong cuộc chơi đầy hào hứng, những người tham gia ngay bước đầu đã thể hiện tình yêu say đắm của mình đối với thơ ca, con người và thiên nhiên. Cuộc thi chứng tỏ rắng haiku có thể biểu hiện trong tiếng Việt giàu hình tượng và nhạc điệu. Tiếng Việt có thể phát tiết tinh anh trong thể thơ đặc biệt cô đọng này của Nhật Bản.
Nhân loại gặp nhau trong một chén trà, có một nhà văn đã nói như thế. Và ta có thể thêm rằng, chúng ta gặp nhau, đón đợi các người bạn và bắt gặp bản thân mình trong những vẫn thơ tinh tế mang tên là haiku.
Bài thơ tiêu biểu sáng tác bằng tiếng Nhật
Giải 1 (No. 281 Trần Hồng Thục Trang)
春巡り 過ぎし日想う 窓の外 haru meguri sugishihi omou mado no soto mùa xuân đang đến nghĩ về ngày tháng qua bên ngoài cửa sổ ※
晴れた空 春の歌声 風に舞う hareta sora haru no utagoe kaze ni mau bầu trời xanh trong tiếng hát của mùa xuân múa bay theo gió ※
蒸し暑い 夏のお昼寝 蝉の声 mushi atsui natsu no ohirune semi no koe nóng bức giấc trưa nồng tiếng ve kêu ※
Giải 2 (No. 1 Ngô Hải Nam)
燃え尽きた タバコ見下ろし 恋の灰 moe tsukita tabako mioroshi koi no hai cháy rụi dụi tắt tàn thuốc tro bụi tình yêu ※
Giải 2 (No. 295 Nguyễn Ngọc Tâm)
青空に 日のオレンジが 熟れている aozora ni hi no orenji ga urete iru trời xanh trái cam mặt trời ửng đỏ
Giải 3 (No. 8 Hoàng Long)
雨がふる 生き返るダンス 草や花 ame ga huru ikikaeru dansu kusa ya hana mưa rơi cỏ hoa nhảy múa điệu vũ hồi sinh
Giải 3 (No. 43 Lê Thị Bình)
桃の花 紅河の流れ ハノイかな momo no hana kouga no nagare hanoi kana hoa đào dòng nước của sông Hồng Hà nội đấy ※
Giải 3（No.339 Huỳnh Phi Diệp）
春浅し 暁知らず 布団篭り haru asashi akatsuki shirazu huton komori xuân chưa đến không biết bình minh cuộn chặt trong chăn ※
Giải khuyến khích（No.249 Vũ Thị Hằng）
月光り 蟋蟀嘆く 霜帯びる tsuki hikari koorogi nageku shimo oburu dưới ánh trăng dế kêu than sương bao phủ ※
Giải khuyến khích（No.283 Đặng Thể Vân）
梅つぼみ 黄色満開 春の色 ume tsubomi kiiro mankai haru no iro nụ hoa mơ nở vàng màu của mùa xuân ※
Giải khuyến khích (No.369 Lã Minh Phương)
夏草が 野原に揺れる 波のよう natsukusa ga nohara ni yureru nami no you ngọn cỏ mùa hè lay động trên cánh đồng như sóng gợn
(※ Bài tiếng Việt do Tổng Lãnh Sự quán dịch)
Bài phát biểu của Tổng Lãnh sự Nhật Bản Hôm nay, tôi xin cảm ơn quí vị đã đến tham dự buổi lễ trao giải Cuộc thi sáng tác thơ Haiku Việt Nhật lần thứ nhất.
Trước hết tôi xin tỏ lòng cảm ơn chân thành đến tất cả các bạn Việt Nam từ các khu vực các miền khác nhau trên đất nước đã nhiệt tình tham gia dự thi Cuộc thi sáng tác thơ Haiku Nhật Việt.
Tôi được biết ở Việt Nam cũng có các học giả văn học nghiên cứu thơ Haiku, có câu lạc bộ những nhà yêu thích thơ Haiku. Từ đầu tháng 6 lúc công bố bắt đầu nộp bài dự thi, đến khi kết thúc nhận bài giữa tháng 7 đã có khoảng 400 người nộp tổng cộng khoảng 4000 bài dự thi. Mặc dù đây là lần đầu tiên tổ chức nhưng tôi đã lấy làm thật sự ngạc nhiên là văn hóa thơ Haiku cũng đang xâm nhập Việt Nam.
Như quí vị đã biết, thơ Haiku có lịch sử 400 năm là thể thơ ngắn nhất thế giới, tôi nghĩ rằng trong thể thơ ngắn này có nghệ thuật chứa đựng cảm xúc rất súc tích về bốn mùa thời tiết hoặc ý nghĩ của tác giả, hơn thế nữa có lẽ đây là một trong những đầu mối phát sinh của Nhật Bản hiện đại có ưu thế kỹ thuật cao độ hết sức tinh vi. Thơ Haiku ngày nay vượt qua biên giới quốc gia, trở thành thơ sử dụng ngay chính ngôn ngữ của nước bản địa như là châu Âu, châu Mỹ, châu Phi, hoặc Trung quốc v.v.., tôi thấy rằng văn hóa thơ Haiku đang lan rộng ra thế giới.
Nói đến các tác phẩm dự thi, về phần sáng tác bằng tiếng Việt, dựa vào ý kiến của các giáo viên các giám khảo, tiếc rằng lần này đã không có tác phẩm đoạt giải nhất. Tôi được giao vai trò làm trưởng ban giám khảo phần sáng tác bằng tiếng Nhật, so sánh tiếng Nhật với tiếng Việt, có lẽ điểm số cho các bài phần tiếng Nhật đã được cho dễ dãi hơn vì có rào cản về ngôn ngữ.
Dù sao thì tôi từng nghĩ rằng không biết có phải là do Việt Nam có ít cảm giác rõ rệt bốn mùa như Nhật, nhưng nhìn vào nhiều bài dự thi có biểu hiện phong phú ý tứ về bốn mùa, ngay chính tôi cũng một lần nữa cảm kích tính phổ biến của văn hóa thơ Haiku, và tính cảm thụ phong phú của người Việt nam.
Cuộc thi sáng tác thơ Haiku Việt Nhật lần này đã có được sự hỗ trợ nhiệt tình của báo Tuổi Trẻ. Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến báo Tuổi Trẻ đã cho những lời tư vấn quí giá đã hỗ trợ chương trình rất nhiều ngay từ giai đoạn khởi đầu kế hoạch chương trình cho đến khi kết thúc chương trình. Ngoài ra, tôi chân thành cảm ơn quí vị trong Ban giám khảo là những người mặc dù rất bận rộn nhưng đã dành thì giờ quí báu của mình để chấm các bài dự thi. Tôi mong rằng sang năm cũng sẽ được quí vị tiếp tục hợp tác hỗ trợ chương trình này.
Nếu quí vị có ý kiến liên quan đến cuộc thi lần này về cách tổ chức thực hiện, cách đánh giá, hoặc các vấn đề khác v.v.. thì nhất định xin hãy cho chúng tôi biết để rút kinh nghiệm cho kỳ sau sang năm.
Cuối cùng, tôi xin chúc sức khỏe tất cả quí vị có mặt ngày hôm nay, cầu chúc mối quan hê hiểu biết giữa hai nước Nhật Việt ngày càng phát triển.
Xin chân thành cảm ơn.
|
